Z uwagi na dużą oszczędności w przepływie informacji z MRR (instytucja, która zarządza funduszami przyznanymi Polsce przez Unię Europejską) Agata Wiśniewska z Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych, przy wsparciu Mirosławy Hamery z Regionalnego Centrum Wspierania Inicjatyw Pozarządowych, przeanalizowała oficjalnie dostępne na stronach MRR interpretacje zapisów ustawy (spis dokumentów można znaleźć na końcu tekstu) i przygotowała listę kwestii szczególnie ważnych z punktu widzenia organizacji pozarządowych. Zmiany wprowadzone nową ustawą mogą się dla organizacji okazać niestety dużym problemem.

Na co przede wszystkim zwrócono uwagę? W skrócie: na pewno powstaną opóźnienia w ocenie wniosków o płatność i w samych płatnościach, czego konsekwencje finansowe poniosą w praktyce realizatorzy projektów, jeśli sami nie zadbają o ustalenie realnego harmonogramu płatności zgodnie z planowanymi działaniami w projekcie. Zachodzi obawa, że projektodawcy nie będą świadomi tego nałożonego na nich obowiązku i w efekcie będą musieli płacić odsetki karne.

Ponadto konieczne będzie aneksowanie dotychczas zawartych umów. Aneksy będą sukcesywnie przekazywane do podpisu wszystkim beneficjentom (do końca I kwartału 2010 r.). MRR zapewnia, że niepodpisanie do końca 2009 r. aneksów nie wstrzymuje finansowania projektów. Na podstawie wnikliwej lektury dokumentów MRR ekspertki wywnioskowały, że w praktyce projektodawca nie ma wpływu na kształt umowy o dofinansowanie – treść i zakres aneksów pozostają w gestii instytucji zarządzających. Organizacje muszą się, więc bardzo dokładnie zapoznać się ze zmianami w umowach i być gotowe do ewentualnych negocjacji zapisów.

MRR przeprowadziło w grudniu 2009 r. szkolenie dla Regionalnych Ośrodków Europejskiego Funduszu Społecznego (ROEFS) poświęcone zapisom nowej ustawy, w tym zmianom w realizacji projektów. W przypadku wątpliwości związanych z jej stosowaniem (a te na pewno się pojawią) beneficjenci powinni się, więc zwracać do właściwego ROEFS (lista ośrodków dostępna jest na stronie: www.roefs.pl). Ekspertki zauważają, że instytucje te powinny były zostać przeszkolone przed wprowadzeniem zmian. Tymczasem z informacji podanej przez MRR, zmiany do umów wynikające z nowej ustawy (aneksowanie) powinny być wprowadzone przed 1 stycznia 2010 r., chyba, że chodzi tylko o zmianę płatnika.

Poniżej znajdą Państwo bardziej szczegółowe opracowanie kwestii istotnych dla organizacji pozarządowych, które realizują projekty finansowane z funduszu unijnych, które przygotowała Agata Wiśniewska z Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych (OFOP). Opracowanie powstało na podstawie pytań i interpretacji zawartych w dokumencie pt. Pytania do ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – rozstrzygnięte (stan na 9 grudnia 2009 r.), opublikowanym przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 16 grudnia 2009.

 

Art. 189 ust. 3 i 4ustawy wprowadza odpowiedzialność po stronie beneficjenta w przypadku niezłożenia wniosku o płatność na kwotę stanowiącą co najmniej 70% łącznej kwoty przekazanych wcześniej transz dofinansowania lub w terminie wynikającym z harmonogramu płatności, od środków pozostałych do rozliczenia, przekazanych w ramach zaliczki. Naliczone wówczas zostaną odsetki jak dla zaległości podatkowych, liczone od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o płatność. Harmonogram płatności stanowi element umowy, w związku z powyższym należy uczulić organizacje na zadbanie o jego realne zapisy.

Szczegółowe rozwiązania ma zawierać rozporządzenie Ministra Finansów, które jest obecnie w trakcie opiniowania przez Rządowe Centrum Legislacji (RCL).

O odsetkach jest mowa w następujących punktach:
- dot. kwestii horyzontalnych: 30 (str. 10),
- dot. Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki: 9 (str. 26), 12 (str. 27),
- dot. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka: 14 (str. 44),
- dot. Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej: 16 (str. 50).

 

Od 1 stycznia 2010 r. dotacja na realizację projektu będzie przekazywana z dwóch źródeł:
- w wysokości 85%, jako wkład UE, z Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK),
- w wysokości 15%, jako wkład krajowy, z instytucji, która podpisała umowę z projektodawcą.
Te dwa strumienie mają różny charakter i w związku z tym implikuje to szereg skutków:
- zwrot środków niewykorzystanych do końca roku (ale tylko z części krajowej),
- być może konieczność prowadzenia odrębnych rachunków bankowych – dla wkładu unijnego i dla wkładu krajowego,
- niemożność pokrywania brakujących środków z drugiego strumienia (np. gdy instytucja, która ma przekazać środki na zapewnienie wkładu krajowego, nie będzie mogła z różnych powodów tych środków przelać, nie można niejako kredytować z puli unijnej).

Według OFOP-u, dla organizacji wygodniejsze i tańsze będzie prowadzenie jednego konta. Należy też uczulić organizacje, aby pierwsze 15% poniesionych wydatków klasyfikowały jako wydatki z wkładu krajowego – wówczas uniknie się problemów ze środkami niewykorzystanymi.

O dwóch strumieniach pieniędzy jest mowa w następujących punktach:
- dot. PO KL: 13 (str. 27),
- dot. PO RPW: 7 (str. 47), 17 (str. 51).

 

Środki niewykorzystane do końca roku mają być zwracana do końca tegoż roku, ale jedynie z 15% puli wkładu krajowego. Środki z puli unijnej pozostają na koncie projektodawcy. Termin ostatecznego rozliczenia to 30 czerwca 2010 r.; w następnych latach będzie to koniec marca.

O środkach niewykorzystanych oraz niewygasających jest mowa w następujących punktach:
- dot. PO KL: 10 (str. 26).

 

Zachodzi obawa, że instytucje biorące udział w zarządzaniu funduszami na różnych etapach próbują doprowadzić do tego, aby to projektodawcy ponosili koszty opóźnień opłat faktur. Istnieje także interpretacja, która mówi o odpowiedzialności ministerstwa finansów.

Harmonogram płatności ma być przedmiotem umów podpisywanych z projektodawcami – organizacje powinny być tego świadome.

O odpowiedzialności za opóźnienia jest mowa w następujących punktach:
- dot. regionalnych programów operacyjnych: 16 (str. 19), 21 (str. 21), 22 (str. 21), 24 (str. 21),
- dot. PO KL: 9 (str. 26),
- dot. PO Infrastruktura i Środowisko: 1 (str. 28),
- dot. PO RPW: 10 (str. 48), 11 (str. 48).

 

Nowa ustawa wprowadza możliwość przelewów bezpośrednio z BGK na konto podmiotu upoważnionego – oznacza to, że lider projektu systemowego (jednostka finansów publicznych) realizowanego w partnerstwie będzie mógł nadać status podmiotu upoważnionego swojemu partnerowi bez względu na przynależność sektorową.

O tych przepływach jest mowa w następujących punktach:
- dot. PO KL: 17 (str. 28),
- dot. PO IiŚ: 23 (str. 36), 24 (str. 36).

 

Płatności, które mają być przekazywane przez BGK, mają być oznaczone zgodnie z klasyfikacją budżetową. Jakkolwiek zlecenia o płatność wypełniają tylko instytucje administracji, to może pojawić się z ich strony presja, aby – celem ułatwienia sobie pracy – tak samo mieli klasyfikować wydatki beneficjenci, w tym organizacje. Obecnie nie jest możliwe przyporządkowanie do tej klasyfikacji wydatków jednostek nie będących jednostkami budżetowymi.

O tej klasyfikacji jest mowa w następujących punktach:
- dot. kwestii horyzontalnych: 23 (str. 10),
- dot. PO RPW: 2 (str. 45), 3 (str. 46), 5 (str. 46).

 

Według komunikatu MRR, aneksowanie dotychczas zawartych umów ma się odbywać sukcesywnie. Jednocześnie brak aneksu do umowy nie wstrzyma należnych wypłat. Przepisy wykonawcze do ustawy wyraźnie wskazują, że nadal obowiązywać będą dotychczasowe zobowiązania i mechanizmy. Jeśli zmiany dotyczą jedynie zmiany płatnika, to nie ma potrzeby aneksowania umów. Jednakże treść i zakres aneksów pozostają w gestii instytucji zarządzających. Oznacza to, że organizacje powinny przygotować się do negocjacji przy podpisywaniu aneksów i bardzo dokładnie czytać ich zapisy, aby niczego nie przeoczyć pod presją czasu. Nie ma konieczności dostosowywania zapisów aneksów do jakiegoś wzorca – choć prawdopodobnie instytucje zarządzające będą chciały ujednolicić rozwiązania.

O aneksach jest mowa w następujących punktach:
- dot. PO IG: 6 (str. 40), 8 (str. 42),
- dot. PO RPW: 14 (str. 50), 15 (str. 50).

Dokumenty, z którymi należy/ warto się zapoznać:
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2009 nr 157, poz. 1240)
Pytania do ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – rozstrzygnięte (stan na 9 grudnia 2009 r.)
Komunikat Instytucji Zarządzającej Programem Kapitał Ludzki w sprawie nowej ustawy o finansach publicznych
Prezentacja na temat nowej ustawy o finansach publicznych
Informacja o stanie przygotowania Ministerstwa Rozwoju Regionalnego do wdrożenia nowego systemu płatności w związku z wejściem w życie nowej ustawy o finansach publicznych (stan na 15.12.2009 r.)