• Biuro Informacji
• Aktualności
• Artykuły
• Kontakt
• Powrót do strony Gabinetu

WZP / UMWZP / Biuro Informacji / Artykuły /

Projekt utworzenia miejsca, w którym będzie można dyskutować o najnowszej historii nie tylko Szczecina, ale także Polski i Europy, ma już ponad cztery lata. Jego realizacja stała się możliwa, odkąd Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego wiosną 2008 ogłosił, że rezerwuje środki na budowę pawilonu, w którym znalazłaby się ekspozycja „Szczecińskie Przełomy 1945 – 1990”. Prowadzenia projektu powierzył Muzeum Narodowemu, którego powstające Centrum miałoby być nowym oddziałem. Władze miasta zgodziły się przekazać pod inwestycję plac Solidarności, miejsce historyczne, gdzie w grudniu 1970 od kul wojska i milicji zginęło kilkanaście osób. W tej chwili tragiczne wydarzenia upamiętnia stojący tam Anioł Wolności, pod którym składane są kwiaty przy okazji obchodów patriotycznych rocznic. Powstanie w tym miejscu muzealnego obiektu zagwarantuje, że historia będzie wspominana nie tylko kilka razy do roku.

Konkurs architektoniczny, do którego stanęło kilkadziesiąt pracowni architektonicznych, wygrała pracownia KWK Promes, prowadzona przez Roberta Koniecznego, laureata międzynarodowych konkursów. Architekci z KWK Promes rzadko biorą udział w konkursach, przyznają, że mają wystarczająco dużo ciekawych zleceń. Wystartowali, bo jak mówią, często nie podobały im się rozstrzygnięcia konkursów, poza tym zainteresował ich projekt filharmonii, który zacznie być realizowany w przyszłym roku, niedaleko pawilonu Centrum Dialogu Przełomy. 

Tworząc projekt Centrum Dialogu architekci postanowili stworzyć formę hybrydową, coś pomiędzy placem a budynkiem. Zaproponowali, żeby główną część muzeum schować pod ziemią. Jego dach, płynnie wypiętrzający się w formę niewielkiego budynku wejściowego, będzie nadal służył jako przestrzeń publiczna. A sam plac będzie pocięty liniami światła bijącego ze szczelin między pokrywającymi go płytami.

Projekt budowlany Centrum Dialogu będzie gotowy najdalej do końca marca  2010 r., w połowie lipca - projekt wykonawczy uwzględniający wnętrza. Już niebawem Muzeum Narodowe zamierza zlecić przeprowadzenie badań archeologicznych terenu, na którym stanie pawilon o łącznej powierzchni 1200 m kw., a wiosną rozpocznie starania o pozwolenia na budowę. Czas trwania budowy pawilonu fachowcy szacują na kilka - kilkanaście miesięcy. 

Co znajdzie się w pawilonie? Na pewno Historia opowiedziana przez historie poszczególnych ludzi. To nie będzie historia łatwa, czarno-biała, gdzie znajdą się tylko bohaterowie, albo oprawcy. Prawdziwa opowieść pokaże znaczące akty odwagi, stawianie cichego oporu, przypadkowe uwikłanie w historię, ale także ludzką małość i okrucieństwo.

 

Ekspozycja będzie miała układ modułowy, w porządku czasowym:

1945 – 1949 (m.in. przejęcie władzy w Szczecinie przez administrację polską, wymiana ludności, transporty z osadnikami z Polski centralnej, zza Buga, z Sybirakami, wreszcie z Ukraińcami z Akcji Wisła; procesy polityczne, antyreżimowa demonstracja Trzymamy Straż nad Odrą)

1950 – 56 (układ zgorzelecki, Armia Radziecka na Pomorzu Zachodnim, historia granicy na Odrze i Nysie oraz granicy morskiej, działalność Urzędu Bezpieczeństwa – bestialskie śledztwa, szczeciński Październik ’56)

 

1956 – 1969 (Szczecin po „odwilży” październikowej, list biskupów polskich do biskupów niemieckich „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”, Millenium na Pomorzu, szczeciński Marzec ’68)

 

1970 – 1979 (dramat Grudnia ’70, strajk w Styczniu ’71, powstanie diecezji szczecińsko-kamieńskiej, 850-lecie chrztu Pomorza, strajki 1976 w Szczecinie)

 

1980 – 1990 (Sierpień ’80 i powstanie „Solidarności”, stan wojenny – pacyfikacja zakładów, aresztowanie i internowanie opozycji, Jan Paweł II w Szczecinie w 1987 r., strajki 1988, okrągły stół, Europa po przełomach – zmiany w innych krajach bloku wschodniego, Traktat Graniczny z 1990 r.)

 

Dziś Historię trzeba opowiadać z wykorzystaniem najnowocześniejszych technik multimedialnych, tak aby zwiedzający nie był tylko biernym widzem, aby mógł przeżyć to, co wydarzyło się kiedyś. Zdjęcia wielkoformatowe, ekrany przez które można przejść w kolejną przestrzeń, fotoplastykony, budki telefoniczne z możliwości odsłuchania audycji radiowych - to tylko niektóre z rozwiązań.

Pojawia się coraz więcej eksponatów, z czego jednym z ciekawszych będzie BTR – transporter opancerzony, który został przysłany do Szczecina przez Ericha Honeckera w 1981 r. niedługo po wprowadzeniu stanu wojennego, specjalnie do burzenia barykad.  

Na razie jest zalążek muzeum w Internecie: www.przelomy.wzp.pl - strona działa od września 2009. Są tam reportaże prasowe, radiowe i telewizyjne, wspomnienia świadków historii, zdjęcia archiwalne, dokumenty, gazety z przełomowych momentów, opracowania historyczne i zdjęcia eksponatów.

CDP już organizuje debaty społeczne – w minionym roku odbyły się trzy: „Szczecińskie przełomy – legendy, prawdy, półprawdy”, „Mój wielki Szczecin – ludzie przełomów”, „Po co nam patriotyzm?”.

Ta ostatnia debata organizowana była z myślą głównie o szkołach ponadpodstawowych. CDP zaprasza do współpracy szkoły, proponując udział w konkursach, lekcje historii w miejscach historycznych, projekty edukacyjne.

Centrum Dialogu Przełomy jest też jednym z głównych organizatorów rocznic – w niebanalnym stylu, dla różnych odbiorców, po to, aby pokazać, że historia nie jest nudą, tylko pasjonującą przygodą. W przyszłym roku będziemy obchodzić dwie ważne dla Szczecina i całej Polski rocznice: 40. rocznicę Grudnia ’70 i 30. rocznicę Sierpnia ’80 – powstania „Solidarności”. Centrum Dialogu na pewno wzmocni ich współczesne przesłanie, które rysują wstępne scenariusze obchodów.