- Morze Przygody
- Fundusze europejskie
- eRegion
- Invest in West Pomerania
- Powiaty
Gospodarka energetyczna
Pozyskiwanie oraz wykorzystywanie zasobów energetycznych jest podstawą bytu ludzkości. Nośniki energii są podstawą rozwoju społecznego, gospodarczego i ekonomicznego dzisiejszego świata. Energia i jej pozyskiwanie jest też podstawą wyodrębnienia gałęzi gospodarki jaką jest energetyka.
Gospodarka energetyczna zajmuje się:
- pozyskiwaniem, przetwarzaniem i dostawą paliw i energii
- wykorzystaniem zasobów energetycznych
- eksploatacją urządzeń energetycznych
- planowaniem rozwoju infrastruktury energetycznej.
- zarządzanie i racjonalizacja produkcji i wykorzystania energii
Wykorzystanie energii, a zwłaszcza wzrost zapotrzebowania na energię jest czynnikiem świadczących o rozwoju gospodarczym kraju.
W obliczu przemian gospodarczych i społecznych samowystarczalność energetyczna Polski jest kwestią niezwykle istotną podnoszoną zarówno przez naukowców, polityków jak i specjalistów z dziedziny energetyki. Samowystarczalność energetyczna kraju maleje. W 1975 sięgała ona 113%, dziś sięga 80%. Według prognoz długoterminowych, w 2020 roku, samowystarczalność energetyczna Polski nie przekroczy 60%. Oznacza to, że Polska, w której obecnie 95% energii pochodzi z węgla kamiennego, uzależni się, jak nigdy dotąd, od zewnętrznych dostaw energetycznych.
Polski system energetyczny składa się z trzech elementów:
- wytwarzanie energii
- przesył energii
- dystrybucja energii
Na każdym z tych etapów występują duże straty energii sięgające od kilku do kilkudziesięciu %.
Polski system energetyczny jest bardzo mało wydajny, skoncentrowany głównie na południu kraju i oparty na kilku dużych elektrowniach – zespołach elektrowni dużej mocy. Sprawności bloków energetycznych jest bardzo niska, a straty energii zarówno na etapie produkcji jak i przesyłu czy dystrybucji ogromne. Poniższy wykres obrazuje podział wykorzystania energii w poszczególnych zakresach w gospodarstwie domowym.
Wynika z niego, iż największe możliwości redukcji zużycia energii stanowi sektor grzewczy. Termomodernizacja budynków, wymiana stolarki drzwiowej i okiennej oraz racjonalizacja korzystania z energii na cele grzewcze to kierunki, które pomogą w realizacji oszczędności w tym zakresie.
Zasoby energetyczne Polski szacowane są na 29,5 mld ton węgla kamiennego oraz 11,6 mld ton węgla brunatnego. Jak widać, mimo iż największe w Europie, nie wystarczą na więcej niż 30 lat (biorąc pod uwagę obecne tempo rozwoju i energochłonność gospodarki). Zużycie energii elektrycznej w 2008 r. w ujęciu średnim rok do roku wzrosło o 0,5%. Jednocześnie w 2008 r. zmalała produkcja energii elektrycznej o 2,5%. Średnie roczne zapotrzebowanie na moc w 2008 r. wyniosło 21 222 MW i wzrosło o 0,2% w stosunku do 2007 r., natomiast maksymalne zapotrzebowanie wyniosło 25 121 MW i wzrosło o 2,1% w stosunku do 2007 r. W związku ze zmniejszonym poziomem rezerw mocy w systemie w stosunku do 2007 r. pojawiło się realne ryzyko przerw w dostawach energii elektrycznej. Jednocześnie zmalał fizyczny eksport z Polski o ponad 25%, przy zwiększeniu o ponad 16% importu.
Dynamiczny wzrost zapotrzebowania na energię w pierwszych trzech kwartałach 2008 r., w szczególności w godzinach szczytowych, miał swoje odzwierciedlenie w cenach energii elektrycznej. Średnie ceny wytwórców w sprzedaży energii przedsiębiorstwom obrotu wzrosły o ponad 18% w stosunku do roku poprzedniego. Średnia cena sprzedaży energii elektrycznej przez wytwórców na rynek bilansujący wzrosła o prawie 50%, a w przypadku giełdy energii – niemalże 100%. W czwartym kwartale 2008 r. zaczął następować spadek cen energii elektrycznej na giełdzie, co miało związek ze spadkiem zapotrzebowania na energię, szczególnie w godzinach szczytowych.
Polska gospodarka należy do najbardziej energochłonnych w Europie.
Zabezpieczenia potrzeb energetycznych kraju upatruje się w skojarzonym wytwarzaniu energii (wysokosprawnej kogeneracji), a także wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii – z naciskiem na biomasę i energetykę wiatrową. Jeszcze inną alternatywą jest energetyka jądrowa. 13 stycznia br rząd przyjął uchwałę w sprawie rozwoju energetyki jądrowej. W celu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, w Polsce mają powstać co najmniej dwie elektrownie jądrowe. W pierwszej z nich prąd ma popłynąć już w 2020 roku.
11 października br Rada Ministrów przyjęła przygotowany w Ministerstwie Gospodarki dokument "Polityka energetyczna Polski do 2030 r.". Dokument zawiera długoterminową strategię rozwoju sektora energetycznego, prognozę zapotrzebowania na paliwa i energię oraz program działań wykonawczych do 2012 r. Strategia odpowiada na najważniejsze wyzwania stojące przed polską energetyką w perspektywie krótko- i długoterminowej.
Polityka określa sześć podstawowych kierunków rozwoju polskiej energetyki. Dla każdego z nich sformułowane zostały cele szczegółowe, działania wykonawcze, a także dokładny sposób ich realizacji, wyznaczono również terminy oraz odpowiedzialne podmioty. Tak szczegółowego planu działań nie zawierał żaden z poprzednich dokumentów. Priorytetowo traktowana jest kwestia poprawy efektywności energetycznej. Cele główne, jakie się wytycza w tym zakresie to: dążenie do utrzymania zeroenergetycznego wzrostu gospodarczego oraz konsekwentne zmniejszanie energochłonności polskiej gospodarki do poziomu UE-15.
Ministerstwo Gospodarki przygotuje ustawę o efektywności energetycznej, która wdroży system wsparcia w postaci białych certyfikatów, gwarantujących korzyści finansowe dla podmiotów dokonujących największych oszczędności energii. Resort będzie też stymulować rozwój wysokosprawnej kogeneracji, inwestycje w oszczędzanie energii i badania naukowe. Prowadzone będą również kampanie informacyjne i edukacyjne promujące efektywne wykorzystanie energii.
Drugim podstawowym kierunkiem działań jest bezpieczeństwo energetyczne Polski. Ma ono być oparte o własne zasoby, w szczególności węgla kamiennego i brunatnego. Zapewni to uniezależnienie produkcji energii elektrycznej i w znacznym stopniu ciepła od surowców z importu.
Kontynuowane będą działania mające na celu dywersyfikację dostaw paliw. Zaopatrzenie w ropę naftową, paliwa płynne i gaz będzie dywersyfikowane także poprzez różnicowanie technologii produkcji, a nie jedynie kierunków dostaw. Wspierany będzie rozwój technologii pozwalających na pozyskiwanie paliw płynnych i gazowych z surowców krajowych.
Polityka zakłada także stworzenie stabilnych perspektyw dla inwestowania w infrastrukturę przesyłową i dystrybucyjną. Na operatorów sieciowych nałożony zostanie obowiązek opracowania planów rozwoju sieci, lokalizacji nowych mocy wytwórczych oraz kosztów ich przyłączenia. W taryfach zostaną wprowadzone zachęty do inwestowania w infrastrukturę przesyłową i dystrybucyjną. Planowany jest również rozwój połączeń transgranicznych.
Zmianie ulegną przepisy definiujące odpowiedzialność samorządów za przygotowanie lokalnych planów zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe.
Trzecim kierunkiem jest dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej – głównie przez wprowadzenie energetyki jądrowej. W dokumencie resort gospodarki stworzył również podstawy do przygotowania programu polskiej energetyki jądrowej. Wskazane zostały działania, jakie należy podjąć w najbliższych latach, aby możliwie szybko uruchomić w Polsce pierwsze instalacje tego typu. Chodzi tu o przygotowanie odpowiedniej infrastruktury prawnej i organizacyjnej oraz zapewnienie warunków do wybudowania i uruchomienia elektrowni jądrowych w oparciu o sprawdzone, bezpieczne technologie.
Kolejnym kierunkiem jest rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii (OZE) i rozwoju tej energetyki. Najważniejszym przedsięwzięciem w tym obszarze będzie wypracowanie ścieżki dochodzenia do realizacji celów zawartych w pakiecie klimatycznym, w podziale na poszczególne rodzaje OZE i związane z nimi technologie.
Dokument wyznacza następujące cele: 15-proc. udział OZE w zużyciu energii finalnej w 2020 r. oraz 10-proc. udział biopaliw w rynku paliw transportowych w 2020 r. Polska będzie także dążyć do większego wykorzystania biopaliw II generacji. Ponadto prowadzone będą działania, które pomogą w rozwoju biogazowni rolniczych oraz farm wiatrowych na lądzie i morzu. Nowe jednostki OZE i umożliwiające ich przyłączenie sieci elektroenergetyczne, będą mogły uzyskać bezpośrednie wsparcie z funduszy europejskich oraz środków funduszy ochrony środowiska.
Piątym kierunkiem jest rozwój konkurencyjnych rynków paliw i energii. W strategii dla sektora przewidziano również działania nakierowane na zwiększenie konkurencji na rynku energii. Ich celem będzie zapewnienie niezakłóconego funkcjonowania rynku, a przez to przeciwdziałanie nadmiernemu wzrostowi cen.
Planowane jest wdrożenie nowej architektury rynku energii elektrycznej, opartej na systemie opłat węzłowych oraz wprowadzenie przepisów ułatwiających zmianę sprzedawcy. Resort gospodarki przygotował także propozycję rozwiązań na rzecz ochrony wrażliwych odbiorców energii elektrycznej.
Szóstym i ostatnim kierunkiem jest ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko. Ze względu na zobowiązania wynikające z pakietu klimatycznego w Polityce energetycznej wskazano metody ograniczenia emisji CO2, SO2, NOX, które pomogą wypełnić zobowiązania międzynarodowe bez konieczności znaczących zmian w strukturze wytwarzania.
Szóstym i ostatnim kierunkiem jest ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko. Ze względu na zobowiązania wynikające z pakietu klimatycznego w Polityce energetycznej wskazano metody ograniczenia emisji CO2, SO2, NOX, które pomogą wypełnić zobowiązania międzynarodowe bez konieczności znaczących zmian w strukturze wytwarzania.
W tym celu stworzony zostanie system zarządzania krajowymi pułapami emisji gazów cieplarnianych i innych substancji oraz wprowadzone zostaną dopuszczalne produktowe wskaźniki emisji. Realizowane będą też zobowiązania wynikające z nowej dyrektywy ETS, a także opracowany zostanie system dysponowania przychodami z aukcji uprawnień do emisji CO2. Bardzo istotnym kierunkiem działań będzie również wsparcie rozwoju technologii wychwytu i składowania dwutlenku węgla (CCS).
Projekt dokumentu oprócz części strategicznej, posiada cztery załączniki, będące jego integralną częścią:
1. Ocena realizacji polityki energetycznej od 2005 roku - odnosząca się do Polityki energetycznej Polski do 2025 roku przyjętej przez Radę Ministrów 4 stycznia 2005 roku.
2. Prognoza zapotrzebowania na paliwa i energię do 2030 roku.
3. Program działań wykonawczych na lata 2009 - 2012 precyzujący szczegółowo poszczególne zadania, jakie zostaną zrealizowane w najbliższym latach.
4. Wnioski ze strategicznej oceny oddziaływania polityki energetycznej na środowisko.
Jak wynika z poniższego wykresu w Europie wciąż podstawowym źródłem energii są paliwa kopalne. Prognozuje się jednak dynamiczny wzrost udziału w rynku energii jądrowej. OZE stanowią w tych prognozach margines.
Gospodarka energetyczna
W Województwie Zachodniopomorskim czołowym producentem energii elektrycznej jest Zespół Elektrowni Dolna Odra (ZEDO). W skład PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra SA wchodzą:
-
Elektrownia Dolna Odra w Nowym Czarnowie
-
Elektrownia Pomorzany
-
Elektrownia Szczecin.
Moc elektryczna osiągalna w PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra S.A. wynosi 1984 MW, a moc cieplna osiągalna 608 MW, liczba kotłów energetycznych – 17. W 2008 roku produkcja energii elektrycznej netto wyniosła 6,8 TWh, natomiast produkcja ciepła netto - 4.198,2 tys. GJ.
Podstawową działalnością ZEDO jest wytwarzanie i obrót energią elektryczną oraz wytwarzanie ciepła. PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra SA należy do PGE Polskiej Grupy Energetycznej - największej grupy energetycznej w Polsce i jednej z największych w Europie Środkowej i Wschodniej.
Dzięki połączeniu własnych zasobów paliwa (węgla brunatnego), wytwarzania energii i finalnych sieci dystrybucyjnych, PGE gwarantuje dostawy energii elektrycznej dla około 5 milionów domów, firm i instytucji. Roczna produkcja energii elektrycznej wynosi ponad około 56 TWh netto, co stanowi 36% krajowej produkcji. Moc zainstalowana wynosi 12,4 GW. Grupa PGE zatrudnia 46,6 tys. pracowników. 100% akcji spółki należy do Skarbu Państwa.
Do końca 2012 roku w PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra S.A. powstanie między innymi największy w Polsce kocioł do spalania biomasy i instalacje odsiarczania spalin, które pozwolą zdecydowanie ograniczyć emisje CO2, SO2 i pyłu. Budowa największego w kraju kotła do spalania biomasy będzie kosztowała 435 mln zł. Kocioł zastąpi przestarzałe jednostki węglowe w Elektrowni Szczecin.
Inwestycja obok korzystnych efektów środowiskowych (min. zmniejszenie emisji SO2 o 69%, zmniejszenie emisji pyłów o 63% i zmniejszenie emisji CO2, wskutek zastąpienia węgla biomasą w ilości o 550 tys. ton rocznie) ma szansę przyczynić się do rozwoju lokalnej przedsiębiorczości. Pomorze Zachodnie ma bardzo duży potencjał wytwarzania biomasy, z której korzystają i będą korzystać elektrownie PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra S.A. Wartość rynku biomasy w regionie oceniana jest na ok. 160 mln zł rocznie.
Kolejną dużą, proekologiczną inwestycją ZEDO będzie budowa instalacji odsiarczania spalin w Elektrowni Dolna Odra. Instalacja zostanie oddana do użytku w marcu 2012 roku i zostanie wybudowana kosztem ok. 300 mln zł.
Na terenie Województwa Zachodniopomorskiego istnieją dwie sieci elektroenergetyczne 400kV oraz dość słabo rozwinięty system sieci 220kV.
Wykorzystanie Odnawialnych Źródeł energii na terenie województwa wygląda, na tle kraju dość obiecująco. Funkcjonuje kilkanaście elektrowni wodnych, kilkanaście ferm wiatrowych, kilka biogazowni rolniczych i wysypiskowych oraz małe, rozproszone układy PV. Brak jest jednak w tym zakresie szczegółowych i aktualnych danych.
Źródła:
