Województwo Zachodniopomorskie na północnym zachodzie Polski jest kojarzone prawie wyłącznie z przemysłem stoczniowym i rolnictwem. W przyszłości większy nacisk ma zostać położony na przyciąganie przedsiębiorstw również z innych branż. Region stawia przy tym coraz silniej na instrument jakim są specjalne strefy ekonomiczne. Zachęty są znaczne, konkurencja jednak, nawet wewnątrz województwa, też jest dość duża.

 

Jest pięć podstref Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej w Województwie Zachodniopomorskim, a wartość inwestycji poczynionych dotychczas przez działających tam 69 przedsiębiorstw wynosi ok. 3,7 miliarda złotych - mówi Izabela Fechner, menedżer tego projektu. Rzecz szczególna: przedsiębiorstwa, które inwestują w specjalnej strefie ekonomicznej otrzymują w zależności od wielkości zwrot od 40 do 60 procent sumy inwestycji.

 

W specjalnych strefach ekonomicznych na Pomorzu Zachodnim swoje zakłady założyły już liczne spółki zależne niemieckich przedsiębiorstw, a przede wszystkim przedsiębiorstwa średnie. Niemalże identyczne są też zalety parków przemysłowych. Promuje się je przy pomocy bliskości Niemiec, nowoczesnej infrastruktury jak również niedalekiej odległości od stolicy województwa – Szczecina oraz nadbałtyckiego portu w Świnoujściu i portu lotniczego w Goleniowie.

 

Warunkiem do tego, by skorzystać ze specjalnego traktowania, jest inwestycja w wysokości 100 000 euro. Poza tym inwestorowi nie wolno jest w czasie trwania wsparcia zwalniać pracowników. Z Unią Europejską wynegocjowano istnienie specjalnych stref ekonomicznych do roku 2020. Toczą się w tej chwili rozmowy z gminami o ewentualnym przedłużeniu tego terminu. Możliwe będzie to jednak tylko wówczas, gdy wykazane zostaną wymierne efekty tego wsparcia - dodała pani Fechner.

 

Pływające ogrody – puste stocznie

 

Urbaniści ze Szczecina mają wizję: pod hasłem Pływające Ogrody 2050 został stworzony plan silniejszego zwrócenia się miasta w przyszłości ku wodzie i ekologii oraz połączenia silnych stron metropolii gospodarczej z zaletami miejsca przyjaznego dla życia mieszkańców. Pływające ogrody są ideałem i celem dalekiej przyszłości, ale pracujemy nad tym już teraz na co dzień - oświadcza Monika Wasilewska-Serwiak z Wydziału Rozwoju Miasta. Dzięki temu Szczecin ma się stać bardziej konkurencyjny w stosunku do innych miast w Euroregionie.

 

Aktualna sytuacja wygląda jednak inaczej, przede wszystkim wśród stoczniowców w szczecińskim porcie. Bogata w tradycje stocznia, zamknięta z powodu braku zamówień, czeka na ożywienie. Bank inwestycyjny z Kataru miał zainwestować 90 milionów euro w Szczecinie i Gdyni. Inwestor nie dotrzymał jednak kilku terminów zapłaty i do dziś płatność nie nastąpiła. W międzyczasie trwają poszukiwania nowego inwestora.

 

Nastroje są jednak sceptyczne: Nawet jeśli znajdzie się nowy inwestor, to nie jest pewne, czy w Szczecinie będą jeszcze budowane statki - stwierdził Witold Jabłoński, wicemarszałek Województwa Zachodniopomorskiego. Jabłoński jest zdania, że najlepsi pracownicy znaleźli już w międzyczasie zatrudnienie w innych stoczniach, przykładowo w Norwegii. Większość z rzeszy 4 tys. byłych stoczniowców czeka jednak niepewna przyszłość. Programy dokształcania i przekwalifikowywania mogłyby być zdaniem marszałka Jabłońskiego jednym z rozwiązań. Nowe, przyszłościowe miejsca pracy pojawią się wówczas, gdy uda się ściągnąć do regionu kolejne przedsiębiorstwa. Według samorządu Województwa na terenie stoczni może w przyszłości powstać inwestycja mieszana, składająca się z sektora wysokich technologii oraz z budownictwa łodzi i jachtów. Zależy to jednak całkowicie od decyzji nowego inwestora, Województwo nie ma na to niestety żadnego wpływu - uzupełnił Witold Jabłoński.

 

W tej chwili pozostaje nadzieja, że przynajmniej część byłej załogi stoczniowej znajdzie zatrudnienie w okolicznych parkach przemysłowych. Może się to powieść w leżącym 30 kilometrów na północ od Szczecina parku przemysłowym w Policach. Część tego parku posiada status specjalnej strefy ekonomicznej. Rzecznik parku przemysłowego podkreśla bezpośrednie sąsiedztwo Zakładów Chemicznych Police i zwraca uwagę na istniejące połączenie z portem. Na terenie parku o powierzchni 227 hektarów mogą inwestować przede wszystkim przedsiębiorstwa o procesach produkcyjnych wymagających dużego zużycia wody.

 

W Gryfinie, 20 kilometrów na zachód od Szczecina, powstaje aktualnie teren przemysłowy o powierzchni 350 hektarów, z czego 60 hektarów ma mieć status specjalnej strefy ekonomicznej. Do roku 2010 cały teren ma zostać uzbrojony. W tej chwili buduje się drogę szybkiego ruchu S3, przy której leży ten teren przemysłowy. Wówczas otrzymamy znakomite połączenie z Berlinem i Poznaniem - zauważa Henryk Piłat, burmistrz Gryfina. Między innymi właśnie dzięki temu dobremu połączeniu podkreśla on doskonałe możliwości wykorzystania tego parku przemysłowego przez przedsiębiorstwa prowadzące magazyny i hurtownie. To wszystko to jednak jeszcze muzyka przyszłości.

 

Błyskawiczny start jest możliwy

 

Natomiast w Goleniowskim Parku Przemysłowym, 35 kilometrów na północny wschód od Szczecina, jest już gorliwie prowadzona produkcja. Od 2003 roku na obszarze o powierzchni 405 hektarów założyło swoje fabryki około 40 przedsiębiorstw, w tym inwestorzy z Korei, Włoch, USA i Niemiec.

 

Burmistrz Goleniowa, Andrzej Wojciechowski, który sprawuje swój urząd już od 25 lat, jest wyraźnie dumny ze swego parku przemysłowego: Produkcję można tu rozpocząć natychmiast, niezbędna infrastruktura jest już kompletna. Burmistrz podkreśla poza tym, że inwestorzy mają na podjęcie działalności dwa lata czasu od momentu zgłoszenia. Jeżeli ten termin zostanie przekroczony, to pobierana będzie kara umowna w wysokości 300% ceny działki - zauważa burmistrz.

 

Chemical Alliance Polska, spółka założona przez firmą Vosschemie z Uetersen, produkuje w tym parku przemysłowym od kwietnia 2008 r. masy szpachlowe i rozpuszczalniki dla warsztatów i firm handlowych z branży samochodowej. Jednym z głównych czynników decyzyjnych dla otwarcia tutaj fabryki była możliwość uzyskania specjalnych ulg - mówi Hans-Joachim Rohde, menedżer generalny Chemical Alliance Polska. Przygotowanie i zrealizowanie inwestycji trwało trzy lata, a inwestycja pochłonęła 3,4 mln złotych.

 

Niskie płace to zaleta

 

Proces produkcyjny jest stosunkowo pracochłonny, w hali zakładowej stoi niewiele maszyn. Niskie płace są w związku z tym istotną zaletą. Pracownik na produkcji zarabia około 800 euro brutto, a różnic jakościowych w stosunku do pracowników niemieckich nie widzę żadnych - mówi Rohde i dodaje: Polscy pracownicy znają bardziej swoje obowiązki niż swoje prawa. W Niemczech jest często odwrotnie. W hali pracuje w sumie 74 pracowników, z czego 50 na pełny etat. W najbliższej przyszłości ma ich być 100. Produkty są sprzedawane do Niemiec, a poza tym trafiają przede wszystkim na rynki Polski, Rosji i Białorusi. Na pytanie o ewentualne skutki kryzysu gospodarczego dla firmy Rohde odpowiada ze spokojem: Wypadki na drogach będą zdarzać się zawsze, także w czasach kryzysu, a może nawet szczególnie wówczas.

 

Naprzeciwko, w firmie Rasch Polska, drukuje się tapety dla rodzimego koncernu – firmy tapeciarskiej Rasch GmbH & Co. KG z miejscowości Bramsche koło Osnabrück. Wszelkie surowce, głównie papier i farby, są przywożone z Niemiec. Po produkcji tapety są wysyłane do Niemiec, gdzie następuje ich dystrybucja. Jedynym surowcem pochodzącym z Polski, jest praca - mówi Błażej Dobersztyn, kierownik produkcji firmy Rasch Polska. Obraz przedłużonej ławy produkcyjnej jest w parku przemysłowym w Goleniowie wszechobecny.

 

Stargard oferuje dużo miejsca

 

Liczący 70 tys. mieszkańców Stargard Szczeciński, położony na południowy wschód od Goleniowa, jest trzecim co do wielkości miastem województwa. W mieście jest zarejestrowanych w sumie 10 tys. podmiotów gospodarczych, z czego większość działa w dziedzinie usług i przemyśle metalowym, zatrudniając przeciętnie do dziesięciu pracowników.

 

Największym inwestorem, zarówno w specjalnej strefie ekonomicznej jak i w Stargardzie, jest japoński producent opon Bridgestone. Jego nowy zakład, którego budowa kosztowała 200 milionów euro, został oficjalnie otwarty w maju. Postrzegamy się jako uzupełnienie dla Goleniowa - mówi Michał Kieliszak, kierownik projektu w miejscowej agencji rozwoju lokalnego, i dodaje: Możliwe są tu inwestycje, których ze względów lokalizacyjnych nie da się w Goleniowie zrealizować. Kieliszak ma nadzieję, że japońska inwestycja będzie stanowiła magnes przyciągający dalszych przedsiębiorców.

 

I faktycznie niedawno w specjalnej strefie ekonomicznej otworzył swój zakład inny prominentny inwestor – fińskie przedsiębiorstwo Cargotec. Przedsiębiorstwo to produkuje urządzenia do przeładunku materiałów na statkach i w portach. Położenie kamienia węgielnego tej kosztującej 70 milionów euro inwestycji odbyło się na początku września w obecności Mikaela Mäkinena, prezydenta Cargotec, jak również Rafała Baniaka, wiceministra z Ministerstwa Gospodarki i Sławomira Majmana, prezesa Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych (PAIiIZ). Zakład ma podjąć produkcję w drugim kwartale 2010 r., a zatrudnienie znajdzie tam 200 pracowników.

 

Pełni energii na przyszłość

 

Liczący 108 tys. mieszkańców Koszalin jest drugim co do wielkości miastem Pomorza Zachodniego. W mieście działa w sumie 206 firm z udziałem kapitału zagranicznego. Aby napędzić lokalny rozwój gospodarczy miasta, w granicach miasta powstała Słupska Specjalna Strefa Ekonomiczna. Działalność produkcyjną prowadzą tam między innymi takie przedsiębiorstwa jak Nordglass, Linea i Romex. Naszym celem jest stały rozwój naszej gospodarki, z jego pozytywnymi skutkami dla społeczeństwa. Stopa bezrobocia spadła przykładowo z niegdysiejszych 20% do 9% w chwili obecnej - podkreśla Andrzej Jakubowski, wiceprezydent Koszalina. Ale są też i niepowodzenia: Niemiecka firma Brose, będąca kooperantem dla branży samochodowej, miała co prawda zamiar tutaj zainwestować, ale ze względu na kryzys odstąpiła na razie od tych planów. Pozostajemy jednak w kontakcie - mówi Jakubowski.

 

Kluczowe inwestycje, które chce zrealizować miasto, są różnorodne. Miliony złotych mają zostać zainwestowane przykładowo w obwodnicę miasta, pałac koncertowy i rozbudowę specjalnej strefy ekonomicznej. Innym wielkim celem jest rozbudowa lotniska w Koszalinie. Ta ostatnia kwestia ma absolutne pierwszeństwo, gdyż dzięki niej poprawią się warunki ramowe dla przyszłych inwestycji. Inwestycji tych nie da się oczywiście zrealizować przy użyciu tylko i wyłącznie środków własnych, ważnym elementem finansowania jest wsparcie z UE. Zdaniem wiceprezydenta Jakubowskiego kolejna możliwość inwestowania wynika w oczywisty sposób z tego, że Koszalin jest otoczony akwenami wodnymi: W zasadzie moglibyśmy sobie wyobrazić, by w naszej okolicy została zbudowana elektrownia atomowa. Miejsca jest dosyć, a niezbędna woda też by się w każdym razie znalazła. Jeśli chodzi o reakcje społeczne, to nie widzę tu żadnych problemów, projekt stworzyłby wiele miejsc pracy - dodaje Jakubowski.

 

Ścianki do szaf z Karlina

 

O wiele spokojniej sprawy się mają w specjalnej strefie ekonomicznej w gminie Karlino leżącej w odległości 136 kilometrów od Szczecina. Na terenie o powierzchni około 250 hektarów osiedliły się tam do tej pory trzy przedsiębiorstwa.

 

Jest jednak też jeden duży inwestor: przedsiębiorstwo Homanit z siedzibą w Herzbergu w górach Harz przejęło w roku 2005 byłą firmę produkcyjną twardych płyt wiórowych Płyty. Przy pomocy najnowocześniejszej w Europie linii produkcyjnej do płyt HDF produkuje się wyroby, które znajdują zastosowanie głównie jako tylne ścianki do szaf. Po kilku fazach rozbudowy oficjalne otwarcie nowego zakładu nastąpiło w kwietniu tego roku. W ostatnich dwóch latach zainwestowano 100 milionów euro.

 

Doskonałe zaopatrzenie surowcowe, bliskość Skandynawii i Rosji oraz przyjazny dla inwestycji klimat to według Agnieszki Chmielewskiej, prezes zarządu Homanit Polska, czynniki decydujące o wyborze tej lokalizacji. Przy wytwarzaniu płyt HDF zatrudnionych jest łącznie 390 pracowników. Produkcja jest stosunkowo mało kapitałochłonna. Codziennie 40 ciężarówek dostarcza nam drewno i wióry, pochodzące w 80% z Polski. Pracujemy na cztery zmiany, 24 godziny na dobę - opowiada Reinhard Henkel, prokurent i dyrektor ds. marketingu. W Niemczech osiągamy udział w rynku w wysokości 65%. Około 35% wyrobów trafia do szwedzkiego producenta mebli IKEA - analizuje Henkel.

 

Po nieudanych próbach przejęcia tego zakładu przez dwóch poprzedników burmistrz Karlina Waldemar Miśko jest dobrej myśli: Tym razem uda się utrzymać ten zakład i miejsca pracy na trwałe. Przedsiębiorstwo cieszy się naszym pełnym poparciem.

 

Informacje i kontakty

 

Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna

Tel. 0048/ 95/ 721 98 00

www.kssse.pl

 

Goleniowski Park Przemysłowy

Józef Kazaniecki

inspektor ds. promocji

Tel.: 0048/ 91/ 46 98 206

www.goleniow.pl

 

Stargardzki Park Przemysłowy

Michał Kieliszak

project manager

Tel.: 0048/ 91/ 834 90 88

michal.kieliszak@sarl.pl

 

Park przemysłowy w Koszalinie

Andrzej Jakubowski

wiceprezydent Miasta Koszalin

Tel.: 0048/ 94/ 348 88 52

andrzej.jakubowski@um.man.koszalin.pl

 

 

Stephan Mittelhäuser, „Ost-West-Contact” (Niemcy), listopad 2009 r.